తెలుగు చోళులు: చారిత్రక పరిణామం
తెలుగు నేల హిస్టరీలో, ముఖ్యంగా రాయలసీమ మరియు నెల్లూరు ప్రాంతాల సామాజిక, రాజకీయ పరిణామాలలో **తెలుగు చోళుల (చోడుల)** పాత్ర అత్యంత కీలకమైనది. ప్రాచీన చోళ చక్రవర్తి కరికాల చోళుని వారసులమని చెప్పుకున్న వీరు, క్రీ.శ. 6వ శతాబ్దం నుండి 13వ శతాబ్దం వరకు వివిధ శాఖలుగా విడిపోయి పరిపాలన సాగించారు. వీరి పరిపాలనా కాలం తెలుగు భాషా వికాసానికి మరియు వాస్తుశిల్ప కళకు స్వర్ణయుగంగా నిలిచింది. ## **తెలుగు చోళులు: చారిత్రక పరిణామం - సమగ్ర వ్యాసం** ### **1. రేనాటి చోళులు: తెలుగు భాషా విప్లవకారులు** తెలుగు చోళ శాఖల్లో అన్నిటికంటే ప్రాచీనమైనది రేనాటి చోళ వంశం. వీరు ప్రస్తుత కడప జిల్లాలోని జమ్మలమడుగు, ప్రొద్దుటూరు, కమలాపురం ప్రాంతాలను (రేనాడు - ఏడు వేల గ్రామాల ప్రాంతం) కేంద్రంగా చేసుకుని పాలించారు. * **శాసన ఆధారాలు:** క్రీ.శ. 575 నాటి **ఎర్రగుడిపాడు శాసనం** వీరి చరిత్రలో మైలురాయి. ధనంజయుడు వేయించిన ఈ శాసనం, తెలుగులో లభించిన మొట్టమొదటి పూర్తిస్థాయి గద్య శాసనం. అంతకుముందు శాసనాలు సంస్కృతంలో ఉండగా, ప్రజల భాష అయిన తెలుగులో శాసనాలు వేయించిన ఘనత వీరికి దక్కుతుంది. * **ప్రముఖ రాజులు:** నందివర్మ, సింహవ...